Jak korzystać z encyklopedii

Każdy wpis odpowiada na te same pięć pytań: czym jest format, co robi dobrze, co robi źle, które programy go otwierają i jak go skonwertować, gdy odbiorca potrzebuje czegoś innego. Tabela faktów u góry podaje rozszerzenie, typ MIME, twórcę, rok wydania, status licencji i rodzaj kompresji, dzięki czemu formaty można porównać na pierwszy rzut oka.

Wpisy odsyłają do siebie tam, gdzie formaty konkurują, jak JPG kontra PNG i WebP albo ZIP kontra 7Z, oraz do konwerterów, które je obsługują. Jeśli masz plik, którego typu nie potrafisz ustalić, identyfikator formatu pliku odczyta jego sygnaturę i powie, czym naprawdę jest.

Wybór między formatami

Właściwy format zależy od tego, co dalej stanie się z plikiem. Dokument, który ma wyglądać wszędzie tak samo, podróżuje jako PDF; ten, który będzie edytowany, zostaje w DOCX lub ODT. Fotografia to JPG lub HEIC w telefonie i WebP na stronie; zrzut ekranu albo logo to PNG lub SVG. Archiwum dla obcej osoby to ZIP; do własnych kopii zapasowych nadaje się mniejszy 7Z.

Gdy plik, który masz, nie jest tym, którego potrzebujesz, pracę wykonują konwertery: narzędzia PDF do dokumentów, konwertery obrazów do zdjęć, konwertery wideo i audio do multimediów oraz narzędzia do archiwów dla skompresowanych plików.

Najczęściej zadawane pytania

Czym jest format pliku?

Format pliku to uzgodniony sposób, w jaki program zapisuje informacje w pliku, aby inny program mógł je odczytać: gdzie znajduje się nagłówek, jak zakodowane są tekst, piksele lub próbki i jak przechowywane są metadane. Rozszerzenie po kropce to tylko wskazówka; format definiują bajty w środku.

Czym różni się format od rozszerzenia pliku?

Rozszerzenie jest częścią nazwy pliku i można je dowolnie zmieniać; format to wewnętrzna struktura. Zmiana nazwy zdjecie.png na zdjecie.jpg nic nie konwertuje, a program ufający rozszerzeniu nie otworzy pliku. Konwerter przepisuje zawartość i to właśnie zmienia format.

Co znaczy kompresja stratna i bezstratna?

Kompresja bezstratna przechowuje dane dokładnie i odtwarza je bit po bicie, jak ZIP, PNG i FLAC. Kompresja stratna odrzuca trudno dostrzegalne szczegóły, by uzyskać znacznie mniejsze pliki, jak JPG, MP3 i MP4; odrzuconych szczegółów nie da się odzyskać.

Jak sprawdzić prawdziwy format pliku?

Większość formatów zaczyna się od stałej sygnatury, na przykład %PDF dla PDF albo PK dla plików opartych na ZIP. Identyfikator formatu pliku odczytuje te pierwsze bajty w przeglądarce i podaje format niezależnie od rozszerzenia.